۱- ملا جمعه خان فاتح، یک فرد نیست، یک طرز دید غیر پشتونی نسبت به چوکی‌ها و غنایم شمال است. ملا جمعه خان کشته شود، صد ملا جمعه خان دیگر پیدا می‌شود. درست است که ملا فصیح الدین و ملا صلاح الدین و ملا عبدالسلام حنفی و امثالهم ساکت هستند و به ثمناً قلیلاً، خودشان را راضی نشان می‌دهند، اما در قلب‌شان راضی نیستند.

۲- زمانی که اینها به گمان خودشان جهاد می‌کردند، خیال داشتند مساله اصلی جهاد و مبارزه است. اما فعلا مثل روز به آنها روشن است که مساله اصلی افغانیت و چوکی و پول و طلا و لاجورد و زمین است. لذا وقتی اینها را از درون به چشم سر مشاهده می‌کنند، نمی‌توانند راضی باشند. اما اینکه زورشان می‌رسد یا نمی‌رسد یا منافع فردی شان ایجاب می‌کند یا نمی‌کند که مخالفت کنند، بحث دیگری است.

۳- سرنوشت جمعه خان فاتح که حالا می‌گویند دوباره به دروازها برگشته، هرچه بشود، جنجال تقسیم غنایم ادامه پیدا می‌کند. طالبان بدخشان و طالبان ازبیک مثل ملا مهدی نیستند که یک نفر باشند. تعداد اینها خیلی زیاد است و همین تعداد زیاد، مشکل ساز شده است. مثل ملیشه‌های جنرال دوستم که برای حکومت نجیب کار می‌کرد، اما هرچه بیشتر قدرت گرفت، بیشتر به درد سر تبدیل شد.

۴- مساله در سیاست، این نیست که جمعه خان فاتح، خوب است یا بد است یا خوش سابقه است یا بد سابقه است. مساله‌ی سیاست این است که شما از هرگزینه و هر جرقه‌ای که می‌توانید برای مقاصد سیاسی خود استفاده کنید و بهره ببرید. حالا اگر کاری انجام شد و نتیجه‌ای به دست آمد که فهوالمراد، اگر هم‌ نتیجه نداد، بازهم شما ملامت نیستید، تلاش خود را کردید، اما موفق نشدید. کوشش بیهوده، بِه از خفته‌گی.

۵- یک عده دوستان انتقاد می‌کنند که گویا تعدادی از تاجیکان به جمعه فاتح امید بسته بودند و می‌خواستند او را ناجی و قهرمان معرفی کنند.
فکر نمی‌کنم کسی در صدد معرفی قهرمان باشد. اما سیاست ایجاب می‌کند که از هر روزنه و گزینه‌ای استفاده کنید. اگر نتیجه داد که خوب، اگر هم نداد، شما مسولیت خود را انجام داده‌اید.

۶- بدخشان زمین، برای لاجورد مشهور بود. طلا هم حالا علاوه شده است.
هرکجا چشمه‌ای بُوَد شیرین
مردم و مار و مور گرد آیند
جمع آوری غنیمت و زیاد بودن تعداد افراد و هم‌مرز بودن با پاکستان و تاجیکستان و جغرافیای سرد و کوهستانی پامیر، بدخشان را در وضعیت متفاوت و استراتیژیکی قرار داده است.
جمع فاتح خاموش شود، زخم از جای دیگری سر باز می‌کند.

نبی ساقی

>>>   موضوع ملیت ها در افغانستان بالاخره حل خواهد شد این زور کردن با تفنگ بالای ملیت های غیر پشتون آن هم به توسط یک گروپ تروریستی در کشوری که دولت و حکومت رسمیت یافته دیگر ندارد یک عمر محدود دارد از خط و سطح تحملی نخواهد گذشت پشتونیزیم امید به تروریسم بسته اما این امید ابدی نخواهد بود