دوازدهمین نشست گفتمان ملی «مرکهء ملی» در شهر دورماگن آلمان برگزار شد.
پس از سلسله نشست‌های گفتمان ملی در شهرهای مختلف اروپا، آمریکا و استرالیا، دوازدهمین نشست این روند ملی به تاریخ ۹ می ۲۰۲۶ در شهر دورماگن آلمان برگزار شد. در این برنامه شمار زیادی از شخصیت‌های علمی، اجتماعی و فرهنگی افغان‌ها از شهرهای مختلف آلمان حضور داشتند. میزبانی نشست را انجمن فرهنگی افغان‌های دورماگن و گردانندگی آن را بانو مژده احمدی بر عهده داشت. در آغاز، آقای خالد یوسف‌زی با تلاوت چند آیت مبارک قرآن کریم فضای نشست را منور ساخت و سپس با پخش سرود ملی، برنامه رسماً افتتاح شد.

نکات مهم نشست
- گفتمان ملی در آینده نزدیک برای برگزاری نخستین جرگهٔ ملی افغان‌های مقیم خارج آمادگی می‌گیرد.
- گفتگو، مدارا و هم پذيری نخستین گام در مسیر صلح و وحدت ملی دانسته شد.
- سکوت در برابر بی‌عدالتی علیه زنان، خود یک بی‌عدالتی عنوان گردید.
- برای حل مشکلات ملی و رفع محدودیت‌های آموزشی بر دختران، پیشنهاد شد که جرگه‌هایی به افغانستان اعزام شود.

سخنرانان و محتوای نشست؛
در آغاز برنامه، آقای سعیدالله صافی، رییس انجمن فرهنگی افغان‌های دورماگن، بر ضرورت وحدت میان افغان‌ها و اصلاح تصویر منفی افغانستان در خارج تأکید کرد و فعالیت‌های انجمن را در عرصه آموزش، فرهنگ، ادغام اجتماعی و کمک‌رسانی توضیح داد.
داکتر عبدالجبار جبارخیل، مسوول بخش کلن گفتمان ملی ، فعالیت‌های این روند را تشریح کرد و آن را یک حرکت مستقل، غیرسیاسی و متکی بر حمایت مردم خواند که هدف آن تبادل آزاد اندیشه‌ها و یافتن راه‌حل‌های مشترک برای مشکلات افغانستان است.
داکتر خوشال روهی، مسوول کمیته تسهیل گفتمان ملی، اهداف، اصول و گام‌های آینده این روند را توضیح داد و بر ضرورت گسترش فرهنگ گفت‌وگو و مدارا در مسیر صلح و وحدت ملی تأکید نمود. او افزود که گفتمان ملی در حال آماده‌سازی مقدمات نخستین جرگهٔ ملی افغان‌های مقیم خارج است.

سه نشست تحلیلی؛
بحث‌های اصلی برنامه در سه نشست جداگانه و به مدیریت دکتر مریم ملک‌زاده، استاد فهیم سادات و بانو سونیا احمدی برگزار شد. موضوعات این نشست‌ها عبارت بودند از:
- راهکارهای صلح، ثبات و وحدت ملی.
- تأمین عدالت، حقوق اساسی و حاکمیت قانون
- مشکلات، نیازها، ظرفیت‌ها و راه‌های هم‌گرایی افغان‌های مقیم خارج.
در آغاز، دکتر مریم ملک‌زاده درباره ارزش، اصول و ضرورت گفتگوی ملی و اهمیت پذیرش تنوع قومی و زبانی توضیحات مفصل ارایه کرد. سپس اشتراک‌کنندگان دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را مطرح کردند که مهم‌ترین آن‌ها چنین بود:
- مرکه ملی حرکتی برخاسته از متن جامعه است و باید به سراسر افغانستان و جهان گسترش یابد.
- در برابر محرومیت دختران از آموزش، تنها ابراز ناراحتی کافی نیست؛ همه، به‌ویژه مردان، باید صدای خود را بلند کنند. سکوت در برابر ظلم، خود یک بی‌عدالتی بزرگ است.
- برای رفع محدودیت‌های آموزشی بر دختران، جرگه‌هایی باید به افغانستان اعزام شود.
- برای تأمین حقوق زنان، آگاهی‌دهی و کار عملی در سطح جامعه ضروری است.
- بی‌سوادی یکی از عوامل اصلی بحران‌های افغانستان است و مبارزه با آن باید یک اولویت ملی باشد.
- هرگونه تغییر باید از راه‌های مسالمت‌آمیز صورت گیرد؛ جنگ راه‌حل نیست.
- عدالت باید از فرد و خانواده آغاز شود؛ اصلاح جامعه بدون اصلاح فرد ممکن نیست.
- نبود قانون اساسی و نقض حقوق بشر از نگرانی‌های جدی عنوان شد.
- بدون عدالت، صلح، ثبات و وحدت ملی دست‌یافتنی نیست و بدون حاکمیت قانون، عدالت عملی نمی‌شود.
- پذیرش یکدیگر نخستین گام در مسیر صلح و وحدت ملی است؛ مدارا پایهٔ تفاهم ملی است و باید تقویت شود.
- دخالت‌های خارجی سبب تفرقه میان افغان‌ها شده، اما مسوولیت افغان‌هاست که با اتحاد به آن پاسخ دهند.
- از تاریخ باید الهام گرفت؛ نظام‌هایی که از دل مردم برخاسته‌اند، نمونه‌های موفق و پایدار بوده‌اند، در حالی که نظام‌های برآمده از جنگ، با جنگ نیز سقوط کرده‌اند.
- گفتمان ملی باید زمینهٔ گفتگو را برای همهٔ افغان‌ها فراهم کند، حتی برای گروه‌هایی که تنها به زور باور دارند.
- در کنار قانون‌گذاری، باید سازوکارهای عملی تطبیق قانون نیز بررسی شود.
- افغان‌های مقیم خارج در عرصه زبان، فرهنگ و هویت با چالش‌های جدی روبرو هستند و نیازمند توجه‌اند.
- ظرفیت‌های علمی، تخصصی و اقتصادی افغان‌های مهاجر باید در خدمت کشور قرار گیرد.
- میان نهادها و انجمن‌های افغان‌های مقیم خارج باید هماهنگی و همکاری نزدیک ایجاد شود.

پایان نشست؛
در پایان، اشتراک‌کنندگان حمایت خود را از تلاش‌های گفتمان ملی «مرکهء ملی» اعلام کردند، بر ادامهٔ مشارکت در این روند تأکید نمودند و خواستار گسترش بیشتر این حرکت شدند تا صدای مشترک افغان‌ها به یک نیروی ملی و اثرگذار تبدیل گردد.

سونیا احمدی