چند گپ شمرده؛
یک: همان‌گونه که پاکستان و طالبان دوستان و همکاران پروژه‌های مشترک بودند، احتمال دارد روابط آنان دوباره عادی شود.

دو: کسانی که گمان می‌کنند فقط و فقط طالبان مانع رسیدن به مطالبات دادخواهانه‌ی آنان است، از تاریخ و پیچید‌گی‌های کشور دچار برداشت سطحی‌‌اند؛ زیرا موانع مطالبات قومی، زبانی، فرهنگی، جنسی و جنسیتی نه فقط طالبان بلکه یک فرهنگ سخت‌جان سیاسی قومی-قبیله‌یی است که در برابر مطالبات متکثر مردمان کشور ما قرار دارد و طالبان نیز بخشی از تولیدات همان فرهنگ به شمار می‌رود.

سه: بمباران نمی‌تواند منطق اجتماعی منازعه را نابود کند. منازعه‌ی پاکستان و تی‌تی‌پی منطق اجتماعی دارد که در شکل‌های گوناگون هم‌چنان ادامه خواهد یافت. اگر پاکستان تی‌تی‌پی را از طریق بمباران نابود کند، با جنبش تحفظ پشتون‌ها چه خواهد کرد؟

چهار: اگر طالبان افغان را به دلیل روابط با هند سرکوب می‌کند، با افغان‌های غیرطالب که هم‌چنان، به سبب مطالبات پشتونوالی، متحد طبیعی هند محسوب می‌شوند چه خواهد کرد؟ پاسخ روشن است؛ یعنی بمباران منطق اجتماعی منازعه را نابود نمی‌کند.

پنج: قدرت‌ها، چه در محیط گسترده‌ی بین‌المللی و چه در محیط محدود منطقه‌یی، در روابط خارجی به دنبال احترام، اطاعت و در مجموع تأمین منافع ملی خود در خارج از مرزهای‌ شان هستند.
بنابراین، حملات هوایی پاکستان که تا اکنون جان ده‌ها هم‌وطن بی‌گناه ما را گرفته است، نه برای دفاع از حقوق اقوام، گروه‌ها، زبان‌ها، زنان و دختران است و نه برای دموکراسی و ارزش‌های جهان‌شمول انسانی که بتواند مایه‌ی خوشحالی برخی شود.
افزون بر این، شخصا در این بمباران جایی برای خوشحالی نمی‌بینم. جان باختن هم‌وطنان بی‌دفاع ما و تکه‌پاره شدن خاک کشور توسط بمباران جت‌های جنگی پاکستان مایه‌ی تاسف عمیق است.

تنش میان طالبان و پاکستان موضوع کاملا جدید است و احتمال دارد چه از راه نظامی و چه از راه گفت‌وگو حل‌وفصل شود. اما مساله‌ی عدالت قومی، عدالت زبانی، مشارکت سیاسی، برابری جنسیتی و دیگر موارد، موضوعاتی‌اند که باید در ساختارها و سنت‌های فکری و سیاسی کشور مورد بررسی و بحث قرار گیرند.
از این رو، خوشحالی از حملات پاکستان-که در واقع جان و مال مردم افغانستان را هدف قرار می‌دهد-هر چیزی می‌تواند باشد الی فکر معقول.

كليم الله همسخن