80 درصد کمکها بر زندگی و اقتصاد مردم عادی اثری نداشته است و نهادهای کمک کننده بیشتر پروژه ها و بویژه پروژه های بزرگ را با شرکتهای خارجی قرارداد کرده اند که در نتیجه چندین دست شدن قراردادها تنها 30 تا 50 درصد پول در این پروژه ها مصرف شده اند و از 50 تا 70 درصد پول بدون این که به افغانستان بیایند به دست خارجی ها می رسند
تاریخ انتشار:   ۱۵:۲۷    ۱۳۹۰/۷/۲۴	کد خبر: 28122	منبع:	پرینت

افغانستان برای نخستین بار  کمک مالی را از سوی کمپنی هندشرقی در زمان تسلط بریتانیا بر هند بدست آورد. هر چند این کمک در آن زمان افغانستان را در رده کشورهای وابسته به خارجی قرار نداد اما پس از ان وابستگی کشور به کمکهای خارجی بیشتر شد.

در زمان شاه امان الله خان در آمد داخلی از مالیات بر محصولات کشاورزی بدست می آمد که 60 درصد درامد داخلی را  تشکیل می داد اما پس از آنکه درامدهای دولت از محصولات کشاورزی تا 18 درصد کاهش یافت وابستگی کشور به کمکهای خارجی بیشتر شد و شاه امان الله خان تلاش نمود تا از کشورهای دیگر بویژه فرانسه در بخش زیربناها و معارف کمک بگیرد که بر بنیاد این کمکها؛ مکتب های استقلال، ملالی، امانی و حبیبیه از سوی فرانسه، آلمان و ایالات متحده آمریکا ساخته شدند.

در زمان صدارت محمد داوود در سال 1339 اقتصاد کشور از عوامل جنگ سرد متأثر شد و در این زمان داوود خان از ایالات متحده آمریکا و شوروی تقاضای کمک کرد.

از سال 1339 تا 1349 افغانستان 50 درصد از کمکهای خارجی اش را از شوروی سابق، 30 در صد از ایالات متحده آمریکا و متباقی را از دیگر نهادها مانند بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی دریافت می کرد.

در این سالها خشکسالی، کاهش تولیدات کشاورزی، قحطی و اقتصاد متمرکز سبب شد تا وابستگی کشور به کمکهای خارجی افزایش یابد.

پس از سال 1357 و تسلط حکومت طرفداری شوروی در افغانستان ، کمکهای غربی به کشور کاهش یافتند و یا هم قطع شدند و در عوض کمکهای اتحادیه شوروی به افغانستان افزایش یافت و میزان قرضه های افغانستان از اتحادیه شوروی در دهه هفتاد خورشیدی تا 11 میلیارد دالر رسید.

با این همه جریان کمکهای رسمی پس از سقوط حکومت داکتر نجیب به افغانستان متوقف شدند.

با ایجاد اداره موقت و از سال 2002 تا سال 2011 میلادی جامعه جهانی 90 میلیارد دالر را در جریان نشست های جهانی برای تأمین امنیت و بازسازی افغانستان وعده کرده اند که از این میان 69 میلیارد آن به گونه رسمی از سوی کشورهای کمک کننده به افغانستان تعهد شد که تاکنون 57 میلیارد آن پرداخت شده است.

بر بنیاد اطلاعات وزارت مالیه از این کمک ها 51 درصد آن در بخش امنیت و متباقی آن در بخش زیر بناها و کشاورزی در کشور به مصرف رسیده است.

از سال 1380 تاکنون 10 نشست جهانی برای بازسازی و آوردن امنیت در افغانستان برگزار شده است.

کنفرانس بن:در ماه قوس سال 1380 نشست بن در آلمان برگزار شد و در  این نشست روی ایجاد اداره موقت، استقرار نیروهای خارجی در افغانستان و تأسیس کمیسیون قانون اساسی فیصله شد.

کنفرانس توکیو:در ماه دلو 1381 برگزار شد و در این نشست روی بازسازی و توسعه افغانستان تأکید شد و نیز جامعه جهانی بر اهمیت چارچوب مشخص و جامعه اقتصاد کلان پولی در افغانستان تأکید  کردند.

کنفرانس برلین: در سال 1383 در آلمان برگزار شد و تعهد کشورهای کمک کننده بمنظور بازسازی افغانستان، تعهد درازمدت جامعه جهانی برای ادامه کمکها به افغانستان و پلان مشخص برای بازسازی افغانستان از موضوعات مهم این نشست بود.

کنفرانس لندن:در سال 1384 با اشتراک 66 کشور و 15 سازمان جهانی در بریتانیا برگزار شد در این نشست دولت افغانستان راهکار موقت انکشاف ملی افغانستان را معرفی کرد. توافقنامه افغانستان که بر بنیاد آن فعالیت، امنیت ، حکومتداری و حقوق بشر  و انکشاف اقتصادی افغانستان را در 5 سال مشخص می ساخت در این نشست تصویب شد و برای عملی شدن این توافقنامه یک بورد مشترک نظارت و انسجام تأسیس شد. تعهد بر راهکار انکشاف ملی افغانستان و محو مواد مخدر از موضوعات دیگر این نشست بود.

کنفرانس روم: در سال 1386 در ایتالیا برگزار شد. در این نشست راهکار ملی بخش قضایی نهایی شد و جامعه جهانی تعهد کرد که افغانستان را در مسیر حاکمیت قانون و عدالت کمک می کند.

کنفرانس پاریس: در سال 1387 در پاریس برگزار شد. در این نشست جامعه جهانی همکاری و پشتیبانی شان را از نخستین راهکار انکشاف ملی افغانستان اعلام کردند. تقویت ادارات و توسعه اقتصاد افغانستان بویژه در بخش های کشاورزی و انرژی از تعهدات جامعه جهانی به افغانستان در این نشست بود.

کنفرانس هاگ: در سال 1388 در هالند برگزار شد. تقویت حکومتداری خوب، گسترش رشد اقتصادی ، تقویت امنیت ، افزایش همکاریهای منطقوی، پیشبرد عملیات قوای نظامی علیه شورشیان ، پیشکش پالیسی جدید دولت افغانستان برای مصالحه با طالبان از موضوعات مهم نشست هاگ بود. در این نشست آمریکا در راهکار جدیدش بر افزایش کمکهای مالی و پرسونل نظامی به افغانستان تأکید کرد.

کنفرانس لندن:نشست دوم لندن در سال 1388 در برتاینیا برگزار شد. از اهداف مهم این نشست انتقال مسؤلیتهای امنیتی به نیروهای افغانستان به شمار می رفت.

کنفرانس کابل:در سال 1389 برای نخستین بار با حضور جامعه جهانی در کابل برگزار شد. در این نشست دولت افغانستان برای بهبود روند توسعه ، حکومتداری و امنیت برنامه ها را ارائه کرد و نیز از جامعه جهانی خواست ات 50 درصد کمکها را از طریق بودجه دولت افغانستان به مصرف برساند.

کنفرانس لیزبون: این نشست در سال 1389 در  پرتغال برگزار شد. حضور مأموریت ناتو در افغانستان از موضوعات کلیدی این نشست بود و نیز پلان های ترانزیتی، برنامه های آموزشی کارمندان مبارزه با مواد مخدر و تهیه تجهیزات به نیروهای افغانستان و امضای تفاهمنامه همکاریهای درازمدت میان متحدین و افغانستان موضوعات عمده این نشست را تشکیل می داد.

در این 10 نشست جهانی 90 میلیارد دالر به افغاسنتان تعهد شد که تنها 57 میلیارد آن تاکنون به افغانستان پرداخت شده است.

  کشورهایی که بیشترین پول را به افغانستان کمک کرده اند به ترتیب زیر است:

 کشور                                          تعهد                               پرداخت

آمریکا                                  44.356 میلیارد دالر                  38.118 میلیارد دالر

جاپان                                   3.152 میلیارد                        3.152 میلیارد

اتحادیه اروپا                           2.883 میلیارد                        2.594 میلیارد

بانک انکشاف آسیایی             2.269 میلیارد                         1.005 میلیارد

انگلستان                            2.222 میلیارد                          2.222 میلیارد

بانک جهانی                        2.137 میلیارد                          1.700 میلیارد

آلمان                               2.130 میلیارد                             762 میلیون

هند                                1.516 میلیارد                              759 میلیون

کانادا                               1.256 میلیارد                              1.256میلیارد

هالند                              1.015 میلیارد                              1.015 میلیارد

 

 کشورهایی که به افغانستان تعهد کمک کرده اند اما هیچ هزینه ای نپرداخته اند:

برازیل با تعهد 3 میلیون دالر

کرواسی 2 میلیون دالر

مصر یک میلیون

مالتا یک میلیون

عمان 11 میلیون

قطر 30 میلیون

سلواکیا  5 میلیون

تایوان 33 میلیون  

ویتنام 3.46 میلیون

 میزان وابستگی افغانستان به کمک های جامعه جهانی از 60 سال بدین سو پیشینه دارد، اما از سال 1381 و پس از سقوط طالبان؛ افغانستان یکی از بزرگترین دریافت کننده کمک های جامعه جهانی به شمار می رود.

بر بنیاد آمارها وزارت مالیه هم اکنون میزان وابستگی افغانستان به کمک های جامعه جهانی، 71 درصد میزان تولیدات داخلی را تشکیل می دهد که بالاترین میزان کمک های جامعه جهانی به شمار می رود.

اما سؤال اینجاست که آیا کمک های جامعه جهانی در افغانستان به گونه درست ان به مصرف رسیده است یا خیر؟

شماری از کارشناسان بر این باورند که بیشتر کمک های جامعه جهانی در افغانستان حیف و میل شده اند و بگونه ای که انتظار آن می رفت این کمکها در بازسازی افغانستان مؤثر نبوده اند.

نبود ظرفیت در نهادهای دولتی، فساد اداری، عدم هماهنگی میان دولت افغانستان  و کشورهای کمک کننده در عملی شدن پروژه ها و چندین دست شدن قراردادها از علتهای عمده ای هستند که سبب شده است بخش زیادی از کمکهای جامعه جهانی در افغانستان حیف و  میل شوند.

شماری از کارشناسان اقتصاد و مسؤلان اتاق تجارت و صنایع بر این باورند که بیشتر کمکهای جامعه جهانی از طریق اینجوها در بخش های زیربناها، ساختمان سازی ، جاده سازی و دیگر پروژه ها در افغانستان مصرف شده اند.

به باور آگاهان 80  درصد کمکها بر زندگی و اقتصاد مردم عادی اثری نداشته است و نهادهای کمک کننده بیشتر پروژه ها و بویژه پروژه های بزرگ را با شرکتهای خارجی قرارداد کرده اند که در نتیجه چندین دست شدن قراردادها تنها 30 تا 50 درصد پول در این پروژه ها مصرف شده اند و از 50 تا 70 درصد پول بدون این که به افغانستان بیایند به دست خارجی ها می رسند.

به گزارش طلوع نیوز، اکنون با استفاده از کمک های جامعه جهانی بیش از 4 هزار کیلومتر جاده در افغانستان قیر ریزی شده است و بیش از 35 درصد مردم از انرژی برق بهره مند شده اند، اما انتظار می رفت بیشتر از این پروژه ها در افغانستان عملی شوند.

اکنون قرار است پس از 10 سال و برای دومین بار نشستی در بن برگزار شود که گفتگوهای صلح و نقش جامعه جهانی پس از سال 2014 میلادی در آن به بررسی گرفته شود.