شاه هبةالله
در مجموع، هبةالله در تلاش است تا آنچه طالبان در معامله با آمریکا به دست آورده‌اند، با مشروعیت مذهبی و اعتبار دانشگاهی تثبیت کند 
تاریخ انتشار:   ۱۱:۴۲    ۱۴۰۵/۸/۲۹ کد خبر: 201346 منبع: پرینت

رهبر طالبان با برگزاری نشست روزهای گذشته در دانشگاه کابل، گام دیگری در مسیر تبدیل جایگاه خود از رهبری یک گروه جنگجو به موقعیت یک سلطان برداشته است؛ سلطانی که می‌کوشد برای اقتدار سیاسی خود، مشروعیت دینی نیز فراهم کند.

یکی از مهم‌ترین اهداف نشست چهارروزه دانشگاه کابل را می‌توان تلاش برای تثبیت عنوان «شیخ‌الاسلام» برای هبةالله آخندزاده دانست؛ عنوانی که طالبان می‌کوشند از آن برای ارتقای جایگاه رهبر خود از رهبری سیاسی و تشکیلاتی یک گروه به مرجعیت مذهبی عامه مردم استفاده کنند.
این تحول می‌تواند زمینه‌ای فراهم کند که مخالفت با تصمیم‌های سیاسی هبةالله، مخالفت با اقتدار دینی تلقی شده و حتی سرکوب مخالفان سیاسی، در پوشش انجام تکلیف شرعی توجیه شود.

نشست کابل اهداف دیگری نیز دنبال می‌کند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
۱. ایجاد مصونیت مذهبی برای قدرت سیاسی
هبةالله تاکنون با عنوان «امیرالمؤمنین» در رأس ساختار طالبان قرار داشته و فرامین او برای اعضای این گروه لازم‌الاجرا بوده است. اما تلاش برای تثبیت عنوان «شیخ‌الاسلام»، گامی فراتر از اقتدار تشکیلاتی و در راستای سلطان‌سازی اوست.
طالبان می‌کوشند با افزودن ادعای مرجعیت علمی و مذهبی بر اقتدار سیاسی رهبر خود، تصمیم‌های او را نه صرفاً فرمان حکومتی، بلکه دستوری دینی و تخطی‌ناپذیر معرفی کنند.
پیامد چنین رویکردی، ایجاد مصونیت مذهبی برای قدرت سیاسی و تبدیل ملا هبةالله به شاه ملاهبةالله است؛ به‌گونه‌ای که نقد تصمیم‌های او می‌تواند با اتهام مخالفت با دین مواجه شود.

۲. مهار اختلافات داخلی و تحکیم اقتدار فردی
اختلافات میان حلقه قندهار و برخی چهره‌های بانفوذ طالبان، از واقعیت‌های مهم ساختار قدرت این گروه است.
گردآوردن مقام‌های ارشد طالبان و علمای دینی دارای اختلاف‌نظر، حول محور فرامین هبةالله، می‌تواند تلاشی برای بازتعریف مرزهای وفاداری و افزایش هزینه مخالفت با رهبر باشد.
هبةالله ظاهراً می‌کوشد بدون حذف فیزیکی مخالفان درونی خود، آنان را به اطاعت مطلق متعهد سازد؛ به‌گونه‌ای که مخالفت سیاسی و تشکیلاتی با او، در سایه مرجعیت مذهبی ادعایی، مخالفت با دستورات دین تلقی شود.

۳. استفاده از اعتبار دانشگاه برای مشروعیت‌بخشی به فرامین سلطنتی
دانشگاه کابل که باید محل تولید دانش، نقد اندیشه‌ها و پرسش‌گری از قدرت باشد، اکنون به صحنه‌ای برای تأیید فرامین رهبر طالبان تبدیل شده است.
طالبان می‌دانند که برای تثبیت موقعیت شاه ملاهبةالله به‌عنوان مرجع مذهبی، علاوه بر تأیید علمای دینی، به پذیرش اجتماعی نیز نیاز دارند.
رهبران این گروه به‌خوبی دریافته‌اند که سلطه بر جغرافیا به معنای پذیرش آن‌ها توسط مردم نیست. فاصله وسیع اجتماعی میان طالبان و بدنه جامعه، واقعیتی نیست که از دید آنان پنهان مانده باشد.
از همین منظر، استفاده از اعتبار دانشگاه کابل را می‌توان تلاشی برای عبور از مشروعیت‌سازی صرفاً مذهبی و دستیابی به پذیرش اجتماعی دانست. هبةالله می‌کوشد با تثبیت جایگاه «شیخ‌الاسلام»، پیوند اجتماعی مردم با مخالفان طالبان را به چالش کشیده و این پیوند را به سود خود بازتعریف کند.

۴. تولید ادبیات رسمی برای تثبیت بلندمدت اقتدار سلطنتی
تهیه صدها مقاله درباره فرامین هبةالله، فراتر از اقدامی تبلیغاتی و مقطعی است. این آثار می‌توانند در آینده به منابع آموزشی، پژوهشی و مبانی توجیه سیاست‌های حکومتی طالبان تبدیل شوند.
به بیان دیگر، طالبان می‌کوشند اطاعت از رهبر را از یک الزام تشکیلاتی به اصلی تثبیت‌شده در ادبیات دینی و سیاسی اداره خود تبدیل کنند؛ روندی که در آن، فرامین فردی امروز، فردا به‌عنوان مبانی علمی و مذهبی اداره جامعه بازتولید خواهند شد.

۵. نمایش اقتدار قندهار در پایتخت
حضور رهبر طالبان در کابل، در جمع مقام‌های ارشد حکومتی و دانشگاهی، حامل پیام سیاسی مشخصی است: با وجود استقرار نهادهای اجرایی در پایتخت، مرکز واقعی تصمیم‌گیری همچنان در اختیار رهبر مستقر در قندهار است.
هبةالله با این حضور، ضمن نمایش تسلط و جایگاه فرادستی خود بر ساختار حکومتی، می‌کوشد نشان دهد که کابل به‌عنوان مرکز اداری کشور همچنان در ذیل قدرت قندهار قرار دارد.
او همچنین در تلاش است امکان شکل‌گیری موازنه‌ای مستقل در برابر حلقه قندهار را محدودتر سازد؛ روندی که شاید شبکه حقانی مهم‌ترین گروه آسیب‌دیده از آن باشد.

در مجموع، هبةالله در تلاش است تا آنچه طالبان در معامله با آمریکا به دست آورده‌اند، با مشروعیت مذهبی و اعتبار دانشگاهی تثبیت کند.
اما پرسش اساسی همچنان پابرجاست: آیا می‌توان با اعطای القاب دینی و تولید صدها مقاله، برای قدرتی که در بستر توافق با آمریکا شکل گرفته و از رضایت آزادانه مردم برخوردار نیست، مشروعیت اجتماعی ایجاد کرد؟

سید احمد موسوی مبلغ


این خبر را به اشتراک بگذارید
تگ ها:
شاه هبةالله
طالبان آمریکا
نظرات بینندگان:

ایمیل:
لطفا فارسی تایپ کنید. نوشتن آدرس ایمیل الزامی نیست
میتوانید نام و محل سکونت را همراه نظرتان برای چاپ ارسال نمایید
از نشر نظرات نفاق افکنی و توهین آمیز معذوریم
مطالب خود را برای نشر به ایمیل afghanpaper@gmail.com ارسال فرمایید.
پربیننده ترین اخبار 48 ساعت گذشته
کليه حقوق محفوظ ميباشد.
نقل مطالب با ذکر منبع (شبکه اطلاع رسانی افغانستان) بلامانع است