| افغانستان به چند چهره متخصص در کابینه طالبان نیاز ندارد؛ افغانستان به یک توافق سیاسی ملی، ساختار مشروع و حکومتی نیاز دارد | ||||
| تاریخ انتشار: ۱۱:۴۱ ۱۴۰۵/۸/۲۹ | کد خبر: 201345 | منبع: |
پرینت
|
|
دعوت طالبان از مخالفان، نشانه اقتدار یا اعتراف به بنبست سیاسی؟
اظهارات تازه ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در دانشگاه کابل درباره دعوت مخالفان به مشارکت در حکومت بر مبنای اهلیت و شایستگی، قابل تامل است.
او همزمان گفت که مخالفان دشمن او نیستند و دشمن اصلیاش کفار هستند ، تعبیری که ظاهرا برای توجیه این تغییر رویکرد در برابر بدنه طالبان نیز مطرح شده است.
اما پرسش اساسی این است:
چرا رهبری طالبان پس از بیش از پنج سال انحصار قدرت، اکنون به ضرورت مشارکت مخالفان پی برده است؟
به باور من، این تغییر لحن ریشه در چند واقعیت سیاسی دارد:
۱. بحران مشروعیت و انحصار قدرت :
طالبان دریافتهاند که پیروزی نظامی و تصرف کابل، الزاما به معنای کسب مشروعیت ملی نیست. حذف جریانهای سیاسی و اجتماعی، حکومت را با بحران مشارکت و نمایندگی مواجه ساخته است.
۲. نارضایتی عمومی و محدودیتهای اجتماعی:
محرومیت زنان و دختران از آموزش و کار، انحصار قدرت در حلقه محدودی از مولویهای تحریک طالبان و تحمیل قرائت انحصاری از دین، فاصله حکومت با جامعه را افزایش داده است.
این نارضایتی تنها به زنان و نسل جوان محدود نیست، بلکه اقوام، نخبگان، شیعیان و بخشهایی از علمای اهل سنت را نیز دربر میگیرد.
۳. فشارهای امنیتی و نظامی:
ادامه فعالیت مخالفان مسلح و ناتوانی در تبدیل پیروزی نظامی به ثبات پایدار، نشان داده است که حذف نظامی مخالفان به معنای پایان مخالفت سیاسی و اجتماعی نیست.
۴. شکلگیری اجماع سیاسی مخالفان:
تلاش برای تدوین طرح حکومت بدیل، پیشنهاد لویهجرگه، ابتکارهای موزاییک و روند ویانا، فعالیتهای شورای عالی مقاومت ملی و مجمع ملی و سایر جریانها، بیانگر حرکت اپوزیسیون از پراکندگی به سوی تفاهم و تدوین بدیل سیاسی است. این تلاشها میتوانند نگرانی طالبان را از شکلگیری یک مرجع سیاسی منسجم افزایش داده باشند.
۵. تغییر محاسبات منطقهای و بینالمللی:
کشورهای منطقه به افغانستان باثبات نیاز دارند؛ اما ثبات پایدار بدون ساختار سیاسی فراگیر دشوار است.
نگرانی از افراطگرایی و ناامنی، در کنار عدم بهرسمیت شناختن طالبان و هزینه های انزوای بینالمللی، ضرورت تغییر رویکرد سیاسی را برجسته ساخته است.
۶. اختلافات درونی طالبان:
تاکید رهبر طالبان بر وحدت اعضای تحریک و پرهیز از رقابت بر سر مقامها، در کنار دعوت مخالفان به مشارکت، نشان میدهد که حفظ انسجام درونی نیز بخشی از محاسبات رهبری است.
۷. جذب افراد یا پذیرش مشارکت سیاسی؟:
باید میان مشارکت سیاسی و جذب افراد متخصص تفاوت گذاشت. دعوت مخالفان برای گرفتن مسئولیت در ساختار موجود، لزوما به معنای پذیرش تقسیم قدرت، اصلاح ساختار سیاسی و مشارکت احزاب نیست.
ممکنست هدف صرفا جذب شخصیتهای متخصص، بدون تغییر انحصار قدرت باشد.
پیام سیاسی:
اظهارات تازه رهبر طالبان را نه باید بیاهمیت شمرد و نه بهمعنای اغاز قطعی تحول سیاسی تلقی کرد.
این سخنان میتواند نشانه تغییر محاسبات طالبان در برابر فشارهای داخلی، مخالفتهای سیاسی و نظامی، اختلافات درونی و ضرورت تعامل منطقهای و جهانی باشد.
اما پرسش تعیینکننده این است:
ایا طالبان حاضرند مخالفان را بعنوان شرکای سیاسی و صاحبان حق در تعیین سرنوشت کشور بپذیرند، یا صرفا میخواهند چند شخصیت متخصص را در ساختار انحصاری خود جذب کنند؟
جریانهای مخالف نیز نباید این اظهارات را امتیازی برای رقابت بر سر چند کرسی حکومتی تلقی کنند؛ بلکه باید از ان بعنوان فرصتی برای طرح یک مطالبه مشترک و اصولی بهره ببرند:
گفتگوی ملی، توافق سیاسی، مشارکت واقعی همه جریانها و انتقال مسئولانه قدرت به یک ساختار مشروع و فراگیر.
بویژه مجمع ملی، شورای عالی مقاومت و سایر جریانهای سیاسی باید تفاوت میان مشارکت فردی در حکومت طالبان و مشارکت جمعی در تعیین سرنوشت سیاسی افغانستان را روشن سازند.
افغانستان به چند چهره متخصص در کابینه طالبان نیاز ندارد؛ افغانستان به یک توافق سیاسی ملی، ساختار مشروع و حکومتی نیاز دارد که نماینده همه مردم باشد.
این تفاوت، مرز میان ترمیم یک حکومت انحصاری و عبور واقعی از بحران سیاسی افغانستان است.
سید باقرشاه (احمدی)