نکته هراس انگیز در سخنرانی رهبر طالبان
سخنرانی هراس انگیز امیر طالبان را شنیدم و تصور کردم استالین با ریشی انبوه از قبر برخاسته و پشتو صحبت می کند 
تاریخ انتشار:   ۱۷:۲۸    ۱۴۰۵/۸/۲۸ کد خبر: 201338 منبع: پرینت

یک نکته تکاندهنده و هراس انگیز در سخنرانی رهبر طالبان:
سخنرانی هراس انگیز امیر طالبان را شنیدم و تصور کردم استالین با ریشی انبوه از قبر برخاسته و پشتو صحبت می کند. هر بخش این سخنرانی زنگ خطری است در گوش انسان نورمال و طبیعی. خطرناکترین بخش سخنان او، انسان دانستن خود و حیوان پنداشتن زیر دستانش بوده است. در این جا بریده هایی از یک مقاله را می آورم که در چنین مناسبتی باید دوباره خواند:
طالبان و سیاست شبان - رمگی

از دير زمانی است که فرهنگ سياسی ما را ادبيات چوپانی رنگ بخشيده است. همانطوری که در جای ديگری هم گفته بودم، آخر چه دليلی روشنتر از اين می توان يافت که ما بر دانش مردم داری و اداره امور کشور، اصطلاح «سياست» را اطلاق می نمایيم. اين واژه همانطوری كه در قاموس «لسان العرب» و ساير فرهنگهای عربی آمده است، در آغاز به وارسی امور حيوانات اطلاق ميگرديد. در فارسی و ساير زبانهای ملی ما «سياست» به مفهوم عقوبت و مجازات هم استعمال می شود که استفاده از ابزار «چوب تر» در راه فرمان راندن بر «گاو و خر» از همين تصور کلی منشأ می گيرد. واژه «جرگه» اصطلاح ديگری است که از دير زمانی در سراپای فرهنگ سياسی ما جاری است. جرگه هم طوری که در «برهان قاطع» و کتابهای ديگر ادبيات فارسی آمده، در آغاز بمفهوم حلقه زدن و صف كشيدن حيوانات استعمال می شده است.

واژه های راعی و رعيت هم از همين قماش اند. لفظ «راعی» كه بمعنی شبان می باشد، بر زمامدار آدميزادگان و متولى امور آنها اطلاق شد و «رعيت» كه در اصل بمعنى گله است بر انسانهاى فرو دست اطلاق گرديد. شگفت اينکه انديشه شبان-رمگی چنان در خون و رگ برخی از هموطنان ما نفوذ نموده است که هر قدر برايشان بگويی که جناب! خودت رعيت نه، بلکه «شهروند» اين کشور هستی ، با خشم و عصبيت ميگويد که نه، من رعيت هستم. درک اين مساله بدون درک روانشناسی بردگی ممکن نيست زيرا در گذشته های دور آنچه بردگان را برده ساخته بود، قبل از همه روحيه ستم پزيری بردگان بود.

تأثير پذيرى «شبانی سياسی» از «شبانی طبيعی» تنها در دايره لفظ محدود نمانده بلكه عر صه تطبيق را نيز شامل شده است. اگر دور نرفته بتاريخ كشور خود ما مراجعه كنيم مثال هاى زنده اى را در اين باب مى يابيم كه روشنترين نمونه آن سخنی است كه امير عبدالرحمن خان در مورد تخت نشينی احمد شاه بابای ابدالی نقل نموده است. مؤسس افغانستان معاصر خود در صفحه 466 تاج التواريخ خويش مينويسد: « بعد از اتفاق در اين باب (مسئله اختيار احمد شاه بحيث پادشاه) همه آنها علف سبز بدهان خود گرفته و اين علامت آن بوده که همه ما مواشى و حيوان بار كش شما ميباشيم و پارچه اى را هم بشكل ريسمان به گردن خود انداخته به جهت علامت اينكه ما حاضريم از شما پيروی نمائيم و به اين قسم به او بيعت كردند و اختيار حيات و ممات خود را به دست او دادند».

اين فرهنگ ويژه سرزمين ما نبوده بلکه قلمرو استعمال آن ساحه وسيعتری را شامل می شود. ميشل فوكو در مقاله ای زير عنوان «سياست و عقل»، رابطه «شبان- رمه» را محور انديشه سياسي در شرق باستان مي ‌شناسد. انديشه سياسي ايران از هخامنشيان تا ساسانيان همين الگوي « شبان- رمه» را اساس قرار داده بود. از زبان کورش حکايت نموده اند كه پادشاه خوب مانند شبان خوب است. در پي تسخير ايران از سوي اعراب مسلمان نظام سياسي خلافت (عباسيان) با تاثير از نظام سياسي پيش از اسلام ايران، تدوين شد. نقش متفكران بسيار برجسته ايراني چون ابن مقفع و وزيران ديگر خلافت را در الگو برداري از انديشه سياسی دوره های پيشين نمی توان انکار نمود. كليله و دمنه که حاوی پند ها و اندرز هاي اخلاقي، سياسي، فرهنگي و ديني يک حكيم هندي مسمی به «دايدبا» از زبان حيواناتی چون روباه و بوزينه و فيل و اشتر روايت شده بود، به عربی بسيار شيوا ترجمه گرديد که گذشت يکهزار و دو صد و چهل سال نتوانسته است از حلاوت نثر شيرين و موزون آن بکاهد. در همين دوره ها است که ما شاهد باز توليد سنتهای ساسانی بر متن و زمينه معتقدات اسلامي هستيم. اين ادبيات براي آنعده رؤساي پيشين قبايل عرب که تا ديروز شتر ها را به چرا می بردند و امروز درس شباني انسان را فرا می گيرند سخت مطبوع قرار گرفت. با آنکه فرهنگ «شبان- رمگی» در ادبيات عربی ما قبل اسلام نيز جلوه هايی داشت ولی هنگامی که پيامبر اسلام از رعايت ياد نمود عنصر مسووليت و پاسخگويی را بر آن افزود. تعريفهايی که تا هنوز از دموکراسی صورت گرفته تفاوتهای فراوانی با هم دارند ولی آنچه همه اين تعريفها را بهم پيوند می دهد عناصر مسووليت (Responsibility) و پاسخگويی(Accountability) است.
راست سخن اينکه فرهنگ (شبان- گلگی) نميتواند نياز های سياسی بشر عصر حاضر را اشباع نمايد زيرا اين انديشه قبل از مشکلات ديگرش معرف نابرابري ذاتي ميان زمامدار و تابعان اوست. در اين معادله نقش ذاتی هدايتگری بدوش شبان قرار می گيرد و هدايت پذيری برای گله.

يکی از مشکلات اساسی شيوۀ «شبان- رمگی» در اين است که در عصر دولتهای ملی نميتوان روش و منشی را پذيرفت که خاک و قلمرو جغرافيايی را از قلم می اندازد زيرا شبان بر گله قدرت مي راند نه بر ساحه مشخصی از زمين. اين شبان است که گله را گرد آورده و سپس رهبری ميکند. اساسی ترين امری که در رهبری شبان نقش دارد جستجوی علفچر خوب برای آحاد گله است. اين مهم نيست که علفچر در ترکستان است يا کردستان و يا هم هندوستان و يا استان ديگری. همينکه شبان می رود و ناپديد می شود، رمه اش ديگر رمه نمانده و به مجموعات فرعی ديگری انقسام يافته و در راه های مختلفی منشعب می شوند. حضور شبان و کفايت و درايت او نقش بس مهمی در امر ايجاد گله دارد. وجود رمه متکی به وجود شبان است و در غياب شبان، رمه تا سطح افراد تجزيه شده و هر رأسی تنها در انديشه منافع شخص خودش می باشد. شبان است که گله را با هم يکجا نگه داشته و ضامن جستجو و تشخيص علفچر مناسب و مغذی برای رأسهای گله است.

اين حتمی نيست که علفچر در سرزمينهاي زراعتي مناطق مفتوحه باشد، بلکه نهاد هاي معاصر مالي و مؤسسات مدرن اقتصادي و تجارتی را می توان علفچر های اصلی قرن بيست و يکم بشمار آورد. اين بسيار ممکن است که شكل ظهور و محتواي شبان- گلگی نظر به هر زمان و مکانی تغيير كند، اما كيفيت اين سنت كه بيانگر نابرابري ذاتي در جامعه است هرگز تغيير نمي ‌كند. در مناسبات شبان رمه، گله از خود هويتی نداشته بلکه هويت او متأثر از اين است که شبان رمه خويش را به چه شکلی هويت می بخشد. يگانه چيزی که فرمانروايی شبان بر گله را مشروعيت می بخشد رابطه شبان-گله است. شبان رمه را برای خودش ميخواهد و از همينرو جنگ او در برابر گرگ نه بخاطر رمه بلکه برای خودش می باشد، ورنه شبان، خود بيشتر ازگرگ، گوسفندان را نوش جان ميکند. چوپان در اغلب حالات سگی هم نگه می دارد. با آنکه سگ از منظر آفرينش رابطه ای به او ندارد ولی بسان عضو خانواده خودش با او برخورد ميکند. وظيفه سگ نگهبانی و کنترول رمه است.

اما در همه اين حالتها گله تنها يک مسووليت دارد و آن اينکه سر بزير افگنده و تحت هيچ شرايطی از همقطاران خويش جدا نشده و در استقامت صدای آشنای شبان در راه افتد. آحاد گله مسووليت سترگ انديشه ورزی را که خصوصيت اساسی بشر بشمار رفته و از وديعتهای ارزشمند خدا در انسان است، برای شبان خويش واگذار می شوند. گله می خوابد و شبان تصميم می گيرد که چه کند و با طلوع آفتاب ديگر کدام مسيری را در پيش گيرد. حضرت شبان مکلف است تا گرسنگی و تشنگی گله خويش را اشباع نمايد و آحاد رمه بنوبه خويش مسووليت دارند تا وابسته به او باشند. در فرهنگ سياسی (شبان- گله) افراد رمه مي ‌گذارند تا در هر استقامتی که شبان خواسته باشد آنها را رهبري نمايد. در امتداد اين مسير، هدايت شدن ملكه است و گمراهي سرنوشت محتوم سر پيچان.

آری! در مناسبات اجتماعی شبان- گلگی، آنچه اصل شناخته می شود پيوند شبان و صدای آشنای او در گوش افراد گله است، نه اصول انسانی و جهانشمول حق و عدالت و آزادی. برای رمه و شبان اين مهم است که سرزمينی که بر روی آن قرار دارند تا چه اندازه نيازهای حيوانی شان را اشباع می نمايد. ارزش سرزمين از روی شادابی علفچر آن سنجيده شده و سرزمين به خودي خود نه برای گله و نه هم براي شبان دارای کدام ‌ارزشی است. چراگاه برای شبان حيثيت وسيله ای است که فرمانروايی شبان را بر گله اش ممکن می سازد. زمامداری که سرزمينش، ببخشيد سرزمينی را بيشتر از علفچر نداند، آنرا بسيار بسادگی در معرض خريد و فروش قرار داده و در حالتهای تهاجم خارجی، نمی تواند بخاطر قلمرو حاکميت خويش بجنگد و از همين جهت است که در حالتهای خطر هم شبان و هم رمه از چراگاه می گريزند.
تأکيد بر نابرابري ذاتي ميان فرو دستان و زبر دستان که در رابطه شبان-رمه سنتی انعکاس يافته، از قرنها بدينسو در کشور ما تداوم يافته و با آمدن ايديولوژيهای مدرن شکل و شمايل جديدی بخود گرفت. بطور مثال در آن هنگامی که در مکتب بوديم از راديوی دولتی و معاونان سياسی خويش بسيار می شنيديم که برای «توده» ها بايد آگاهی داد. لفظ «توده» در ادبيات سياسی بسياری از اين روشنفکران چيزی بی ارزشتر از «گله» است. روشنفکران و نيمه روشنفکران ما هميشه خودرا شبان ومردم را گله دانسته و از اعماق قلب خويش معتقد بوده اند که آنها خير «توده» را بهتر از خود شان دانسته و «توده» حق ندارد تا در تشخيص مصلحت و درک حقايق هستی حضرت روشنفکر شک نمايد.

عناصری درميان اين دسته روشنفکران هم يافت می شود که هرگاه پای منافع خود شان در ميان آيد چون بزی از ميان گله پريده و فغان و وايلائی را بر سر گله خويش براه انداخته و سپس می روند تا در جمع گرگان نعشخوار اخذ موقعيت نمايند. بی خبر از اينکه فرهنگ شبان-رمگی را نمی توان بکمک گرگان از ميان برداشت.
در پايان بايد گفت که تلقي ما هنوز ازنهاد رهبر و رهبري همان تلقي سنتي چوپان و چوپاني بوده و اين انديشه حيوانی روز بروز در کشور ما قوت می گيرد. در سنت سياسی ما بجای اين پرسش که چگونه حکومت شود اين سوال بيشتر مطرح بوده است که شبانی گله را به چه کسی واگذار بايد نمود. بر مبنای اين تيوری که لازمه اش تمرکز قدرت در دست زمامدار است، برای اجرای عدالت همينقدر کافی است که قدرت سياسی را به «بهترين افراد جامعه» سپرد، غافل از اينکه زمامدار مطلق و دکتاتور عادل و شبان وارسته اگر انسان عدالت پسند هم باشد ولی در غياب نظارت و سهمگيری مردم که تا درجه گله و رمه تنزل يافته اند عملاً نمی تواند عدالت را به اجرا در آورد.

ما که هم گله ايم و هم پيوسته در کام گرگ، گويی سيف فرغانی، اين شعر را هفتصد سال پيش برای ما سروده بود:
ای تـو رمـه ســـپرده به چـوپــان گرگ طبع
اين گـــرگــی شـــبان شــما نيـز بگــــذرد.

خواجه بشیر احمد انصاری


این خبر را به اشتراک بگذارید
تگ ها:
رهبر طالبان
رمه گوسفند
نظرات بینندگان:

ایمیل:
لطفا فارسی تایپ کنید. نوشتن آدرس ایمیل الزامی نیست
میتوانید نام و محل سکونت را همراه نظرتان برای چاپ ارسال نمایید
از نشر نظرات نفاق افکنی و توهین آمیز معذوریم
مطالب خود را برای نشر به ایمیل afghanpaper@gmail.com ارسال فرمایید.
پربیننده ترین اخبار 48 ساعت گذشته
کليه حقوق محفوظ ميباشد.
نقل مطالب با ذکر منبع (شبکه اطلاع رسانی افغانستان) بلامانع است