بیل گیتس از میلیاردرهای بزرگ دنیا است؛ اما تحصیلات عالی ندارد، فقط دیپلم دارد. ترامپ که تاجر و میلیاردر موفق و البته یک لودهٔ سیاسی است؛ فقط لیسانس دارد. چند سال پیش، مروری بر فهرست اعضای کابینهٔ گوردون براون داشتم. اکثریت آن‌ها لیسانس داشتند و اندکی از آن‌ها دارای مدرک کارشناسی ارشد بودند. در چند سال اخیر، نخست‌وزیران بریتانیا دوام نمی‌آورند و زود عوض می‌شوند؛ حوصله نکردم تحصیلات آن‌ها را بررسی کنم.

یک ایرانی ثروت‌مند را می‌شناسم که فقط هشت کلاس درس خوانده است؛ اما در فعالیت‌های مختلف مالی و اقتصادی دست دارد. پسرش نیز تا کلاس نهم بیش‌تر درس نخوانده است؛ ولی اکنون در بورس فعالیت دارد و رمزارز نیز خریدوفروش می‌کند. درحالی‌که طبق آمارهای رسمی در ایران، ۳۶ درصد بیکاران ایران دارای مدرک دانشگاهی هستند؛ یعنی از هر ده بیکار، چهار نفر فارغ‌التحصیل دانشگاه‌ می‌باشند. در میان شهروندان افغانستان که بیکاری بیداد می‌کند. افراد دارای مدرک دکتری هم در این جامعه بیکار و بی‌پول هستند.

باید گفت دنیا کاملاً عوض شده است. دیگر تحصیلات عالی لزوماً به رفا نمی‌انجامد و تضمین کننده ثروت و خوشبختی نیست. پول درآوردن هنر و مهارت‌های خاص خود را دارد. آنچه مهم است، مدیریت یک زندگی موفق و آبرومندانه است که قسمت اعظم زیربنای آن پول است و پول نیز در گرو هنر و مهارت پول درآوردن است؛ مهارت‌هایی که یادگیری آن‌ها لزوماً به زمان طولانی نیاز ندارد.

بنابراین می‌توان گفت راه‌اندازی یک کسب‌وکار موفق و یادگیری مهارت پول‌سازی، مهم‌تر از تحصیلات عالیِ بدون بازار کار است، مگر برای کسانی که دانش را برای دانش و کمال ذهن می‌خواهند. پس، باید جوانان را به سمت یادگیری مهارت‌های درآمدزا و تحصیلات کاربردی و پول‌ساز تشویق کرد. جوانان در این مورد دیگر نباید به حرف‌های بی‌پایهٔ مولوی‌ها گوش کنند‌ چون آن‌ها، در این زمینه آگاهی ندارند.

پول ابزار مهم دنیای ما است، اقتصاد ستون فقرات جامعه است و مادیات در خدمت آبرو و حیثیت قرار می‌گیرند و از این رو ارزش‌مند است و حرف مولوی‌ها که پول و ثروت را به‌صورت کلیشه‌ای همواره بی‌ارزش می‌خوانند از بنیان باطل است. آدم وقتی صف جویندگان نان و گدایان کابل را می‌بیند، آرزوی مرگ می‌کند و می‌گوید: کاش به‌جای تحصیلات عالی، ثروت عالی داشت تا تعدادی از این خانواده‌ها را تحت پوشش قرار می‌داد.

شرم بر حکومتی که به نام دین، این وضعیت را بر مردم تحمیل کرده است و ننگ بر آن‌هایی که نادانی را به نام اسلام می‌فروشند.

سید جواد سجادی