نگاهی به شبکهٔ سیاسی پیرامون صعود عایشه وهاب؛
در این روزها، به‌ویژه پس از آنکه بانو عایشه وهاب، سیاستمدار افغان‌ـ‌آمریکایی متولد نیویورک، از برقراری و حفظ روابط رسمی آمریکابا حاکمیت طالبان حمایت کرد، پرسش‌ها و ناامیدی‌های فراوانی، به‌ویژه در پیوند با سرنوشت زنان افغانستان، در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی برانگیخته است.
لذا با توجه به اهمیت این موضوع ونقش رویکرد های عقب پرده در پیرامون آن سعی نمودم تا بطرز ریالستیک و واقعبینانه فرایند این گذرگاه را به تصویر کشیده و شرایط را برای یک داوری عادلانه در پیوند با آن فراهم نمایم.

عایشه وهاب با راه اندازی کمپاینی حدود ۶۳۲ هزار دالر، سرانجام در انتخابات ویژهٔ کنگره پیروز شد.
صعود سیاسی بانو عایشه وهاب را نمی‌توان صرفاً محصول یک کارزار انتخاباتی کوتاه‌مدت دانست. بررسی پیشینهٔ او نشان می‌دهد که پیش از ورود به مناصب انتخابی، سال‌ها در شبکه‌ای از نهادهای مدنی، اجتماعی و سیاسی افغان‌ـ‌آمریکایی در کالیفرنیا فعالیت داشته است. در میان این نهادها، Afghan Coalition (ایتلاف افغان‌ها) مستقر در فریمونت کالیفرنیا جایگاه قابل توجهی دارد؛ سازمانی که وهاب خود زمانی عضو هیات‌مدیرهٔ آن بوده است. اسناد مربوط به سال ۲۰۲۰ نیز نام عایشه وهاب را در کنار «وحید مومند»، «رونا پوپل» و دیگر اعضای هیات‌مدیره ثبت کرده‌اند.
در مرکز این حلقه، دکتر وحید مومند، از بنیان‌گذاران و رییس هیات‌مدیرهٔ Afghan Coalition، قرار دارد؛ شخصیتی که فعالیت‌های او تنها به امور اجتماعی مهاجران افغان در آمریکا محدود نبوده است.

براساس زندگی‌نامهٔ رسمی منتشرشده توسط خود Afghan Coalition، مومند از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۴ در افغانستان با ساختار" آیساف "ISAF – International Security Assistance Force (نیروی بین‌المللی کمک به امنیت) فعالیت داشته است.
او در این دوره در مقام‌های مختلفی از جمله:
Subject Matter Expert (کارشناس تخصصی)،
Advisor (مشاور)،
و Chief of the Afghanistan Media Desk at ISAF (رییس بخش رسانه‌ای افغانستان در آیساف)
فعالیت کرده است.
یک گزارش پژواک از سال ۲۰۱۳ نیز او را به‌عنوان عضو تیم رسانه‌ای آیساف معرفی کرده و اظهاراتش دربارهٔ عملیات و انتقال مسوولیت‌های امنیتی به نیروهای افغانستان را نقل کرده است.
فعالیت‌های مومند پس از آن نیز با سیاست افغانستان پیوند داشته است. بر اساس زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی Afghan Coalition،(ایتلاف افغان ها) او عضو دو لویه‌جرگهٔ افغانستان بوده، در سال ۲۰۱۲ در ایجاد Afghanistan National Movement (جنبش ملی افغانستان) نقش داشته و در سال ۲۰۱۹ در تشکیل Grand National Coalition of Afghanistan – GNCA (ایتلاف بزرگ ملی افغانستان) مشارکت کرده و ریاست آن را برعهده گرفته است.
بنابراین با شخصیتی روبرو هستیم که سابقهٔ فعالیت او در نقطهٔ تلاقی جامعهٔ افغان‌ـ‌آمریکایی، ساختار بین‌المللی آیساف در افغانستان و فعالیت‌های سیاسی مرتبط با افغانستان قرار می‌گیرد.
اهمیت این سابقه زمانی بیشتر آشکار می‌شود که رابطهٔ دیرینهٔ مومند و Afghan Coalition (ایتلاف افغان ها )با عایشه وهاب را در نظر بگیریم.

وهاب پیش از رسیدن به مقامات انتخابی، عضو هیات‌مدیرهٔ Afghan Coalition بود و همزمان در نهادهای عمومی و مدنی منطقهٔ Alameda فعالیت می‌کرد.
با این حال، Afghan Coalition یکی از پایگاه‌های اولیه و مستند فعالیت اجتماعی و شبکه‌سازی سیاسی وهاب بوده است و نقش این محیط در شکل‌گیری سرمایهٔ اجتماعی و سیاسی اولیهٔ او قابل توجه است.
نکتهٔ قابل تأمل‌تر آن است که رابطهٔ وهاب با این حلقه پس از رسیدن او به قدرت سیاسی نیز پایان نیافته است.

در ۱۹ مارچ ۲۰۲۶، عایشه وهاب در مقام سناتور ایالتی کالیفرنیا، وحید مومند و رونا پوپل را در نشست رسمی مجلس سنای ایالتی کالیفرنیا معرفی و از آنان تجلیل کرد.»
او مومند را Founder and Chairman of the Board (بنیان‌گذار و رییس هیات‌مدیره) Afghan Coalition معرفی کرد و از خدمات چندین‌سالهٔ او به جامعهٔ افغان و همچنین سابقهٔ فعالیتش در افغانستان یاد نمود.
سپس Rona Popal – Executive Director (رونا پوپل، مدیر اجرایی) Afghan Coalition را معرفی کرد.
این رویداد از یک جهت دارای اهمیت ویژه است: رابطه‌ای که پیش از ورود وهاب به سیاست انتخابی وجود داشت، پس از رسیدن او به سنای کالیفرنیا نیز ادامه یافته است. این بار حتی جهت رابطه تا اندازه‌ای معکوس شده است؛ وهاب که زمانی خود عضو هیات‌مدیرهٔ Afghan Coalition بود، اکنون از جایگاه یک سناتور ایالتی، رهبران همان نهاد را به یکی از عالی‌ترین نهادهای قانون‌گذاری کالیفرنیا معرفی و از آنان تجلیل می‌کند.

بنابراین اسناد موجود از یک رابطهٔ قدیمی، مستمر و متقابل میان عایشه وهاب و بخشی از رهبری Afghan Coalition حکایت می‌کنند.
این سازمان یکی از محیط‌های اولیهٔ فعالیت مدنی وهاب بوده است؛ وحید مومند، شخصیت محوری آن، سابقهٔ حدود یک دهه فعالیت با ISAF (نیروی بین‌المللی کمک به امنیت) در افغانستان و همچنین فعالیت‌های مستقل سیاسی مرتبط با افغانستان دارد؛ و وهاب نیز پس از رسیدن به سنای کالیفرنیا روابط خود را با مومند، رونا پوپل و Afghan Coalition حفظ کرده و آنان را علناً مورد تجلیل قرار داده است.
با این همه، در ارزیابی سیاسی این شبکه باید میان واقعیت مستند و استنتاج سیاسی مرز روشنی قایل شد. این شواهد وجود یک شبکهٔ اجتماعی و سیاسی دیرپا را نشان می‌دهند.

آنچه اسناد موجود تاکنون نشان می‌دهند این است که مسیر سیاسی عایشه وهاب در خلأ شکل نگرفته است. پشت این مسیر سال‌ها فعالیت سازمانی، شبکه‌سازی اجتماعی و ارتباط با محافل سیاسی افغان‌ـ‌آمریکایی و آمریکایی قرار داشته و Afghan Coalition یکی از حلقه‌های قدیمی و قابل مشاهدهٔ این مسیر بوده است.
اما اینکه آیا در پشت این شبکهٔ آشکار، لایهٔ دیگری از مناسبات سیاسی یا منافع مرتبط با سیاست امروز آمریکا در قبال طالبان وجود دارد یا خیر، پرسشی است که فقط میتوان آنرا در قانونمندی ساختار نیابتی ارزیابی کرد. ساختاری که گفته میشود که طالبان کماکان بیش از چهل و پنج میلیون دالر از آمریکا طور هفته وار دریافت داشته ودر مسیر توافقات و پیمان های گفته وناگفته ای دوحه ماموریت شان را دنبال میدارند.

همزمانی تقاضای وزیر خارجه امارت طالبان مبنی بر بازگشایی سفارت آمریکا در کابل و حضور سوال برانگیز مارتین اسمیت شهروند آمریکایی تحت عنوان خبرنگار در پنجشیر و بامیان در کنار سراج الدین حقانی، پرسش های بیشتری را به این معماها افزود می سازد.

با حرمت
محمد عارف عرفان
لندن،اگست ۲۰۲۶

>>>   جاوید روستاپور
وقتی حامد کرزی، معمار و پدرخوانده‌ تروریستان طالب، با هیجان تمام و ذوق‌زدگی از برنده شدن این طالبه به مجلس امریکا استقبال کرد، با خود گفتم؛ نه، به‌قول معروف "زیر این کاسه حتما نیم کاسه‌ای وجود دارد." چون‌که کرزی ظاهراً میانه‌ی خوبی با امریکایی‌ها ندارد و نه هم از کسی که به دستگاه و دربار امریکایی‌ها راه پیدا کند خوشحال و ذوق‌زده می‌ شود؛ اما واقعیت مسئله این‌جا بوده که این‌ها به یک مبلغ و خلیل‌زاد دیگر از جنس دوم در امریکا، آن هم با مسوولیت دولتی در کنگره این کشور، نیاز داشتند.
تردیدی نیست که کرزی و دار و دسته‌ی قبیله و حلقه‌ی مغز متفکر طالب قبیله‌سالار با این طالبه در تماس هستند و مشوره‌هایی نیز به او می‌دهند تا چه بگوید و چگونه علیه مقاومت آزادی‌بخش افغانستان غوغو کند و در کجا برای دفاع از طالب تروریست نیز دهن پاره کند.