افغانستان؛ در مسیر یک جنگ داخلی تازه:
افغانستان بار دیگر در یک مرحله حساس سیاسی و امنیتی قرار گرفته است. مخالفان طالبان در سراسر کشور فعال شده‌اند و فعالیت‌های سیاسی و نظامی آنان نسبت به گذشته افزایش یافته است. هم‌زمان، اعتماد شماری از کشورهای همسایه و منطقه نسبت به طالبان کاهش یافته و روابط آنان با حکومت طالبان دیگر بر مبنای تمکین کامل شکل نمی‌گیرد.
در داخل ساختار طالبان نیز مشکلات و اختلافات جدی وجود دارد. تفاوت دیدگاه‌ها، اختلافات درونی، مشکلات مدیریتی و فشارهای اجتماعی و اقتصادی، ساختار حاکمیت را با چالش‌های جدی روبرو ساخته است.

در چنین شرایطی، پاکستان نیز سیاست خود را در قبال مخالفان طالبان فعال‌تر ساخته است. اسلام‌آباد با برقراری ارتباط، حمایت سیاسی و تقویت روحیه مخالفان طالبان، در تلاش است موازنه قدرت در افغانستان را به سود منافع خود تغییر دهد. پاکستان افغانستان قدرتمند و مستقل را برای منافع راهبردی خود مناسب نمی‌بیند و از یک افغانستان ضعیف و گرفتار بحران، امتیازات بیشتری به دست می‌آورد.
مجموع این تحولات، افغانستان را به سمت یک جنگ داخلی تازه سوق داده است؛ جنگی که برخلاف گذشته، تنها یک منازعه سیاسی نخواهد بود، بلکه شکاف‌های قومی، زبانی و منطقه‌ای نیز در آن نقش پررنگ خواهد داشت.

این جنگ در واقع تنها جنگ افغان‌ها با یکدیگر نخواهد بود؛ بلکه میدان رقابت منافع کشورهای منطقه نیز خواهد شد. هر کشور تلاش خواهد کرد از یک جریان حمایت کند و از جریان دیگر امتیاز بگیرد. در چنین وضعیتی، افغانستان بار دیگر به میدان رقابت‌های نیابتی تبدیل می‌شود.
پاکستان نیز از تداوم چنین وضعیتی رضایت دارد؛ زیرا یک افغانستان گرفتار اختلاف، جنگ و بحران، توان کمتری برای تبدیل شدن به یک کشور قدرتمند و مستقل دارد.
اما تلخ‌ترین واقعیت این است که چنین جنگی در مدت کوتاه پایان نخواهد یافت. جنگ قومی و منطقه‌ای، زمانی که ریشه پیدا کند، سال‌ها ادامه پیدا می‌کند و قربانی اصلی آن مردم افغانستان خواهند بود.

افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگری به یک توافق سیاسی ملی، حکومت فراگیر و مشارکت واقعی همه اقوام و جریان‌های سیاسی نیاز دارد.
ادامه سیاست حذف، انحصار قدرت و بی‌توجهی به مخالفان، کشور را به سمت جنگ می‌برد؛ و جنگی که امروز آغاز می‌شود، هزینه آن را نسل‌های فردای افغانستان نیز خواهند پرداخت.
افغانستان دیگر تحمل یک جنگ طولانی دیگر را ندارد؛ اما متأسفانه نشانه‌های یک جنگ تازه، در حال آشکار شدن است.

احمد سعیدی

>>>   تحلیل احمد سعیدی به‌روشنی نشان می‌دهد که انحصار قدرت و ندیده گرفتن تنوع قومی و سیاسی، افغانستان را بار دیگر در آستانه یک ویرانی بزرگ قرار داده است. گسست‌های داخلی، ناامیدی مردم از اصلاحات ساختاری و اختلافات میان‌جناحی حاکمیت، زمینه را برای افزایش تحرکات مخالفان و مداخلات مغرضانه کشورهای منطقه—به‌ویژه پاکستان جهت پیشبرد جنگ‌های نیابتی—کاملاً هموار ساخته است. تاریخ افغانستان به کرات ثابت کرده که هیچ گروهی نمی‌تواند با حذف دیگران پایداری خود را تضمین کند؛ از این رو، خطر شعله‌ور شدن یک جنگ قومی و زبانی فرسایشی بیش از هر زمان دیگری جدی است و تنها راه جلوگیری از این سناریوی مرگبار، تمکین فوری به یک گفت‌وگوی ملی، تشکیل حکومت فراگیر و تأمین مشارکت واقعی همه اقوام در قدرت است.
صدری